سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

157

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى)

ترجمه : [ اعراب باب سنون ] و باب سنون نيز ملحق بجمع سالم مىباشد و اين باب گاهى مانند حين وارد شده در حالى كه اين ورود از نظر طائفه‌اى شايع و مطرّد است . شرح عربى : و بابه ، و هو كلّ ثلاثىّ حذفت لامه و عوّض عنها هاء التّأنيث و لم يتكسّر ، فخرج بالحذف نحو تمرة و بحذف اللّام نحو عدة و بالتّعويض نحو يد و بالهاء نحو اسم و بالاخير نحو شفه . و مثل حين فى كونه معربا بالحركات على النّون مع لزوم الياء ، قد يرد ذا الباب ، اى باب سنين شذوذا كقوله : دعانى من نجد فانّ سنينه . و هو ، اى الورود مثل حين فيما ذكر ، عند قوم ، من العرب ، يطّرد ، اى يستعمل كثيرا . ترجمه و شرح : مصنّف گويد : و باب سنون نيز ملحق به جمع سالم بوده و اعراب آن را دارد . شارح گويد : باب سنون هراسمى است كه واجد مشخصّات و امتيازات ذيل باشد : الف : ثلاثى باشد . ب : از آن حرفى حذف شده باشد . ج : حرف محذوف لام الفعل باشد . د : از لام الفعل محذوف حرفى عوض آمده باشد . ه : حرف عوض تاء تأنيث باشد . و : به صيغه جمع مكسّر نباشد يعنى جمعش بريكى از صيغ جمع مكسّر نيايد . بنابراين بقيد اوّل ( ثلاثى بودن ) غير ثلاثى خارج گرديد و بقيد دوّم ( حذف ) مثل كلمه « تمرة » خارج شد چه آنكه اينكلمه اگرچه ثلاثى است ولى از آن حرفى حذف نشده است لاجرم از مصاديق باب سنون نمىتوان محسوبش كرد .